Een levenstestament is een notariële akte waarin je vastlegt wie jouw belangen behartigt als je dat zelf tijdelijk of permanent niet meer kunt. In dit artikel lees je hoe zo’n akte er in de praktijk uitziet en wat de inhoud is.
Een levenstestament geeft een volmacht en richtlijnen voor situaties waarin je niet meer voor jezelf kunt handelen, bijvoorbeeld door dementie of na een ernstig ongeval. Het geeft rust, omdat je zelf de regie houdt. Een levenstestament bestaat grotendeels uit twee delen: een financieel deel en een persoonlijk of medisch deel. De notaris bundelt deze afspraken in één akte. Met jouw toestemming kan de notaris de akte aanmelden bij het Centraal Levenstestamentenregister (CLTR), zodat het levenstestament later kan worden teruggevonden.
Structuur van een financiële volmacht
In het financiële deel benoem je één of meerdere personen die jouw financiële zaken behartigen. Zij kunnen bijvoorbeeld jouw betaalrekening beheren, je belastingaangifte doen en betalingen verrichten. Je geeft ook aan of zij jouw woning mogen verkopen als je naar een verzorgingstehuis moet verhuizen.
Je kunt ook afspraken maken over schenkingen. Door te schenken wordt het vermogen kleiner, en daardoor kan de eigen bijdrage voor de Wet langdurige zorg (Wlz) lager uitvallen. Let wel op drie punten. De bevoegdheid om te schenken staat er niet vanzelf in, maar moet uitdrukkelijk worden opgenomen, met grenzen. Bijvoorbeeld aan wie de gevolmachtigde mag schenken en hoeveel per jaar. Schenkingen tellen bovendien nog ongeveer twee jaar mee voor de berekening van de eigen bijdrage. En het is een keuze met gevolgen voor de erfenis. Laat je hierover goed adviseren.
Koopt je gevolmachtigde namens jou een woning die niet jouw hoofdverblijf wordt, zoals een tweede woning, dan geldt sinds 1 januari 2026 een tarief van 8% overdrachtsbelasting. Voor bedrijfspanden en andere niet woningen blijft het tarief 10,4%.
Snellere acceptatie en privacy bij de bank
Bankzaken regelen via een gevolmachtigde ging in het verleden niet altijd soepel. Daarom heeft de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie (KNB) de praktijk geëvalueerd met ING, Rabobank en ABN AMRO. De uitkomsten zijn op 24 februari 2026 gepubliceerd. De banken hebben toegezegd in beginsel uit te gaan van de geldigheid van een aangeboden levenstestament. Alleen als er een directe aanleiding voor twijfel is, vragen ze de gevolmachtigde om een uitdraai uit het CLTR of een verklaring van geldigheid.
Ook privacy speelt een rol. Op grond van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) mogen banken de niet relevante bepalingen uit een levenstestament niet in hun administratie bewaren. Daarom vragen de banken notarissen dringend om cliënten standaard een uittreksel mee te geven met alleen de bepalingen die voor bankzaken van belang zijn: het bankuittreksel. De KNB steunt dit verzoek. Op de kennisbankpagina van de KNB staan inmiddels modellen voor een bankuittreksel en een medisch uittreksel. Je medische en persoonlijke wensen blijven zo buiten het zicht van de bankmedewerker. Vraag je notaris of hij of zij dit uittreksel standaard meelevert.
Vastleggen van medische wensen en persoonlijke keuzes
Het tweede hoofdonderdeel betreft je persoonlijke en medische welzijn. Hierin benoem je een vertegenwoordiger die namens jou beslissingen mag nemen als je dat zelf niet meer kunt. Je kunt hierin wensen en verklaringen vastleggen, zoals:
- een behandelverbod, bijvoorbeeld geen behandeling meer als er geen kans op herstel is;
- een verklaring dat je niet gereanimeerd wilt worden;
- persoonlijke wensen, zoals de verzorging van je huisdieren.
Een levenstestament is voor medische wensen geen wondermiddel. Een arts neemt medische beslissingen op basis van gesprekken met jou en de medische situatie. Een tekst in een akte is daarom nooit genoeg. Bespreek je medische wensen altijd met je (huis)arts. Ook stuurt de notaris je levenstestament niet automatisch naar je arts.
Dat geldt ook voor euthanasie. De KNB heeft eind mei 2026 de modelakte voor het levenstestament aangepast, na gesprekken met de artsenfederatie KNMG. Er kan geen standaardtekst over euthanasie meer in worden opgenomen. Veel mensen denken namelijk dat euthanasie met een tekst in het levenstestament is geregeld, en dat is niet zo. In de aangepaste modelakte staat naast het euthanasieverbod een keuze uit twee opties, voor wie positief tegenover euthanasie staat. De eerste optie is een verklaring dat je er positief tegenover staat. Dat is nog geen volledig euthanasieverzoek. De tweede optie voegt daaraan een beschrijving toe, in eigen woorden, van wat voor jou ondraaglijk lijden betekent. Dat is wel een volwaardig verzoek. In beide gevallen voeg je de verklaring toe aan je medisch dossier en bespreek je die met je arts. Een verzoek om euthanasie betekent bovendien niet automatisch dat euthanasie wordt uitgevoerd, want een arts beoordeelt altijd of aan de wettelijke eisen is voldaan.
Wil je de tekst van je levenstestament wijzigen, bijvoorbeeld een medische wens, dan gaat dat via een nieuwe notariële akte. Wat in de bestaande akte staat, blijft anders gelden. Wil je je wensen alleen aanvullen of toelichten, dan kun je dat met je arts bespreken en zo nodig in een aparte verklaring vastleggen. Zorg er dan voor dat die verklaring niet in tegenspraak is met je levenstestament.
Toezicht en registratie
Aangezien de gevolmachtigde aanzienlijke invloed krijgt op jouw geld en privéleven, is het verstandig om een controlemechanisme op te nemen. Je kunt een onafhankelijke toezichthouder aanstellen die de handelingen van de gevolmachtigde controleert. Dit verkleint de kans op misbruik.
Daarnaast kan de notaris je levenstestament aanmelden bij het CLTR. Registratie is niet verplicht. De notaris vraagt of je hiermee instemt. Het register laat alleen zien dát er een levenstestament is en bij welke notaris de akte ligt. De inhoud staat er niet in. Alleen notarissen kunnen het register zelf raadplegen. Als je toestemming hebt gegeven, kunnen ook de kantonrechter of een arts die de informatie nodig heeft, inlichtingen krijgen. Een bank vraagt bij twijfel de gevolmachtigde om een uitdraai. Registratie maakt het dus makkelijker om je levenstestament terug te vinden, maar het garandeert niet dat er precies naar je wensen wordt gehandeld.
Ben je benieuwd naar de inhoud van het levenstestament, kijk hier dan voor een voorbeeld: www.nunotariaat.nl/kennisbank/voorbeeld-levenstestament.
Veelgestelde vragen over het levenstestament
Wat staat er in een levenstestament?
In een levenstestament leg je vast wie namens jou mag handelen als je dat zelf niet meer kunt. Meestal bevat de akte afspraken over financiële zaken, persoonlijke belangen en medische wensen. Je kunt bijvoorbeeld bepalen wie je bankzaken regelt, je woning mag verkopen en namens jou met artsen overlegt.
Wat is het verschil tussen een testament en een levenstestament?
Een gewoon testament regelt voornamelijk wat er na je overlijden gebeurt. Een levenstestament is juist bedoeld voor de periode waarin je nog leeft, maar tijdelijk of blijvend niet meer in staat bent om bepaalde beslissingen zelf te nemen.
Kan ik in een levenstestament bepalen wie mijn bankzaken regelt?
Ja. Je kunt één of meerdere gevolmachtigden aanwijzen die financiële handelingen namens jou mogen uitvoeren. In de akte kun je nauwkeurig vastleggen welke bevoegdheden zij krijgen, bijvoorbeeld voor betalingen, belastingzaken, schenkingen of de verkoop van je woning.
Kan ik medische wensen opnemen in mijn levenstestament?
Ja. Je kunt persoonlijke en medische wensen vastleggen en een vertegenwoordiger aanwijzen. Denk bijvoorbeeld aan een behandelverbod of een wens om niet gereanimeerd te worden. Bespreek medische verklaringen daarnaast altijd met je arts en zorg dat relevante verklaringen in je medisch dossier terechtkomen.
Kan ik euthanasie regelen met een levenstestament?
Een levenstestament alleen is niet voldoende om euthanasie te regelen. Een euthanasieverzoek moet zorgvuldig worden vastgelegd en met je arts worden besproken. Ook met een schriftelijk verzoek beoordeelt een arts altijd of aan de wettelijke zorgvuldigheidseisen wordt voldaan.
Is registratie van een levenstestament verplicht?
Nee. Met jouw toestemming kan de notaris het levenstestament aanmelden bij het Centraal Levenstestamentenregister (CLTR). Daarin staat niet de inhoud van de akte, maar wel dat er een levenstestament bestaat en bij welke notaris het is opgesteld.
Kan ik mijn levenstestament later wijzigen?
Ja. Wil je bepalingen uit het levenstestament daadwerkelijk veranderen, dan gebeurt dat via een nieuwe notariële akte. Aanvullende medische wensen of toelichtingen kun je daarnaast met je arts bespreken en eventueel afzonderlijk vastleggen, zolang deze niet in strijd zijn met het levenstestament.
Hoe voorkom ik misbruik van een financiële volmacht?
Je kunt in het levenstestament beperkingen en controlemechanismen opnemen. Zo kun je bepalen welke handelingen een gevolmachtigde wel of niet mag uitvoeren en een onafhankelijke toezichthouder aanwijzen die controleert hoe de volmacht wordt gebruikt.